Tuesday, 05/07/2022 - 14:37|
Chào mừng bạn đến với cổng thông tin điện tử của Trường THCS Việt Ân

HOẠT ĐỘNG THỬ NGHIỆM ĐỀ TÀI NGHIÊN CỨU KHOA HỌC SÁNG KIẾN:MỘT SỐ KỸ NĂNG, KỸ THUẬT DẠY HÁT DÂN CA TRONG CHƯƠNG TRÌNH ÂM NHẠC Ở TRƯỜNG THCS

 Âm nhạc có một vị trí quan trọng trong đời sống con người, đối với mỗi người hoạt động ca hát là nguồn nuôi dưỡng tinh thần. Các giai điệu trầm bổng, sự phong phú của tiết tấu ở các thể loại bài hát sẽ đưa chúng ta vào thế giới một cách tươi đẹp, hấp dẫn và lý thú. Nghiên cứu kỹ năng, kỹ thuật dạy một số bài hát dân ca của Việt Nam trong chương trình Âm nhạc THCS.

Qua điều tra chỉ có khoảng 23% học sinh biết được trên 5 bài dân ca Việt Nam, 73,2% học sinh biết chưa đến 2 bài dân ca Việt Nam và khoảng 3,8% học sinh không biết một bài dân ca nào và kết quả khảo sát sự hứng thú tập trung học sinh  trường THCS Việt Ấn năm học 2020- 2021 như sau.

Bảng. Quan sát sự hứng thú tập trung của học sinh đối với từng bài dân ca của từng khối lớp:

Tôi mạnh dạn đưa“Một số kỹ năng, kỹ thuật dạy hát dân ca trong chương trình Âm nhạc ở trường THCS Việt Ấn” trong việc dạy các bài hát dân ca trong chương trình âm nhạc.

Do đặc trưng của bộ môn âm nhạc với một hệ thống phương pháp dạy đặc thù như:

* Áp dụng kỹ thuật diễn xướng trong dạy hát dân ca. “Diễn xướng là tổng thể các phương thức nghệ thuật, cùng thể hiện đồng nhất giữa ca hát và hành động của con người theo chiều thẩm mĩ.”

Diễn xướng là sự liên kết, gắn bó tất cả mọi người tham gia, hình thành nên cộng đồng bền vững với ý thức cùng chung sống. Như vậy, diễn xướng mang tính nguyên hợp không phân tách, gồm hai thành tố cơ bản đặc hữu cùng tham gia theo dẫn giải:

- Diễn: Hành động xảy ra

- Xướng: Hát lên, ca lên.

Trong giai đoạn hiện nay, trẻ em làđối tượng trao truyền nghệ thuật hát dân ca trực tiếp và quan trọng nhất. Đây là thế hệ tương lai của dân tộc Việt Nam, được thừa hưởng và có trách nhiệm phải tiếp nối những giá trị tinh thần, giàu bản sắc văn hóa Việt. Trên các phương tiện: truyền hình, đài phát thanh, báo chí, đĩa CD, VCD… hàng ngày phổ cập dân ca, nhưng chỉ mang tính chất nghe - nhìn. Thế hệ trẻ có thể thuộc nhiều làn điệu Bắc - Trung - Nam dưới dạng thông tin đại chúng, nhưng sẽ không đầy đủ nếu như các em chưa biết cách diễn xướng dân ca như thế nào.

Ứng dụng công nghệ thông tin vào bài giảng sẽ hỗ trợ các em tìm hiểu những hoạt động sinh hoạt, văn hóa, vui chơi, lao động ...đặc trưng của từng vùng miền trên dải đất Việt Nam. Soạn giảng tốt chương trình Powerpoint sẽ giúp cho các em học sinh có một tiết học nhạc sinh động nhất. Mọi hình ảnh đưa lên sẽ có tác dụng gấp nhiều lần so với việc các giáo viên chỉ giới thiệu bài hát băng lời đơn thuần.

Chuẩn bị tốt về phần nhạc đệm, nên đệm đàn cho các em hát bởi trong một tiết dạy hát phần chuẩn bị nhạc cụ góp một phần không nhỏ cho học sinh cảm nhận rõ nét về sắc thái của một bài hát. Hơn thế nữa chúng ta nên giới thiệu những nhạc cụ dân tộc có thể dùng đệm cho bài hát và chọn âm thanh của loại nhạc cụ đó trên đàn Organ.

Giúp các em thể hiện đúng sắc thái của một bài dân ca và phân biệt được cách hát dân ca của mỗi vùng miền, cách phát âm, luyến láy hoặc những từ đệm đặc trưng như “ ê” “i” “a” “tính,tình, tang”. Khi hát âm nẩy hàm dưới buông lỏng, môi không chúm lại mà hơi nhếch lên,  để lộ hàm răng trên như cười. Hơi thở phải được khống chế liên tục và đẩy ra nhẹ nhàng. Âm thanh phát ra phải gọn, linh hoạt, nhẹ nhàng, rõ từng âm một. Trong quá trình hát không được hét to, đẩy hơi ra ồ ạt.

Kỹ Thuật hát nhanh:Lấy hơi phải nhanh, ngắt hơi phải chính xác theo quy định trong bài hát. Khi hát hơi thở hít vào vừa phải, không được lấy quá nhiều hơi. Muốn hát tốt phương pháp này đầu tiên nên tập kỹ thuật hát nhanh bằng bài tập luyện thanh đơn giản với tốc độ vừa phải. Sau khi đã thuộc bài tập mới tăng đần tốc độ.

Kỹ năng sửa sai cho học sinh:Khi trình bày một ca khúc, tác phẩm nếu học sinh hát sai giáo viên phải nắm rõ được học sinh hát sai ở câu nào, từ nào, đoạn nào sau đó giáo viên sửa sai cho học sinh bằng cách giáo viên đàn và hát mẫu lại cho học sinh nghe những câu, từ trong đoạn mà học sinh hát sai.

 Âm thanh phải liên tục, không bị gãy không ngắt quãng, không thay đổi vị trí âm thanh. Hơi thở hít vào phải sâu, nhẹ nhàng kín đáo bằng mũi, không nên lấy hơi bằng miệng dễ bị khô họng , khan tiếng. Sau đó hơi thở đẩy ra đều đặn, liên tục, không đẩy hơi ồ ạt, đột ngột, áp lực hơi được tăng dần. Miệng mở rộng phía trong, hàm ếch mềm hơi nhếch lên, hàm dưới thả lỏng. Để âm thanh phát triển to dần, tăng dần áp lực hơi nhưng không căng thẳng quá mức.

Tổ chức trò chơi trong giờ học hát dân ca: Trò chơi là một hoạt động tự do: Tất cả các em tham gia vào trò chơi đều không bị gò ép, bắt buộc. Đây cũng là một đặc trưng hấp dẫn và thu hút khi chính các em tham gia. Bởi lẽ trong không khí vui vẻ, náo nức ấy các em có thể phát huy cao nhất khả năng và những sáng kiến của mình để đem về phần thắng mà không phụ thuộc vào người khác. Tự do tham gia, tự do cổ vũ, tự do tìm tòi sáng tạo trong sự chứng kiến của tập thể giúp các em phát huy cao nhất năng lực của mình.

Sau đây là một số phương pháp dạy hát dân ca  trong quá trình thực nghiệm:

* Phương pháp trong từng bài dân ca trong quá trình thực nghiệm.

Bài 1: Lí kéo chài- Dân ca Nam bộ

Giáo viên mở bài một cách sinh động sẽ thu hút các em học sinh ham muốn được hát được tìm hiểu cũng như cảm nhận giai điệu của bài hát và lúc này giáo viên sẽ trình bày bài hát một cách sinh động nhất từ nét mặt cử chỉ, tình cảm trong bài hát để các em học sinh thấy rằng đây là một bài hát độc đáo, dễ hát (Trình bày tác phẩm) Sau khi trình bày xong bài hát giáo viên nên cho học sinh của mình nêu cảm nhận về ca từ cũng như nội dung hay tính chất âm nhạc của bài hát để các em có dịp bày tỏ quan điểm cũng như khả năng cảm nhận âm nhạc của mình. Tạo cho các em cảm giác tự tin, hăng say.

Và kết quả thu được với bài hát này là học sinh của tôi thực sự hứng thú, các em nữ rất thích, và có khả năng sáng tạo những hình thức phụ họa phù hợp, các em nam cũng mạnh dạn tham gia với vai trò là người mô phỏng công việc lao động .

Vậy là trong tiết học học sinh vừa được học lời ca, giai điệu, vừa được tìm hiểu bản sắc văn hóa vùng miền, vừa được tập trở thành những ca sĩ, những diễn viên múa mà không cảm thấy gò bó, thiếu tự tin....Tiết học hát sẽ không còn đơn điệu như cô giáo dạy lời ca, học sinh hát theo một cách máy móc rồi lại chỉ luyện hát, gõ đệm...Phần nhạc đệm tôi chọn âm thanh có tiếng rung, vang để học sinh dễ hát những âm luyến, gây cảm giác sinh động, lung linh.

        Bài 2. Đi cắt lúa “ Dân ca H'rê

Đây là một bài dân ca của dân tộc ít người với nội dung thể hiện tình cảm tha thiết, niềm vui của người dân Tây Nguyên trước cảnh đổi thay của dân làng, cuộc sống hòa bình ấm no với mùa bội thu hòa cùng tiếng cồng chiêng reo vui với lời hát rộn ràng. Bài hát này do nhạc sĩ Lê Toàn Hùng sưu tầm và đặt lời mới cho phù hợp với lứa tuổi học sinh. Bài hát mang âm hưởng Tây Nguyên.

Với bài hát này để gây hứng thú cho học sinh khi bắt đầu vào bài giáo viên nên để cho các em học sinh nói một vài hiểu biết của mình về vùng Tây Nguyên, một vài ca khúc hay một vài bài dân ca của vùng Tây Nguyên sau đó giáo viên có thể dùng phương pháp trực quan cho học sinh quan sát hoạt động vui chơi, sinh hoạt, lao động của người H'rê( kiểm tra, đánh giá). Rồi giáo viên sẽ giới thiệu về đặc điểm ca từ của bài hát để các em học sinh làm quen với cách hát dân ca H'rê. Bởi trong quá trình dạy bài hát này, khi tôi trình bày hát trước học sinh thì có một số em học sinh đã có phản ứng như: Cười hoặc những lời bình luận ồn ào trong lớp khi nghe những ca từ mới lạ này. Chính vì vậy mà việc giới thiệu lối hát đặc trưng của người dân H'rê là cần thiết, tránh việc mất tập trung của các em học sinh khác trong giờ học (dùng lời).

Tương tự như với bài trên việc dạy hát từng câu trong đó chú trọng kỹ thuật sử lý âm điệu, ca từ là không thể thiếu thì với bài hát này như cách hát rung mang âm hưởng Tây Nguyên, những chỗ “hát ca” cần chú ý để học sinh biết nốt nhạc đơn trước kép sau, âm sắc tạo ra khi hát như nhịp nhún chân, nhạc cụ giáo viên nên để tiếng cồng, chiêng hoặc đàn T'rưng, cho học sinh gõ đệm theo tiết tấu, những chỗ khó giáo viên nên cho học sinh nghe trên đàn nhiều lần(Thực hành, luyện tập).

Việc thực hiện diễn xướng diễn ra rất linh hoạt với các vũ đạo của người Tây Nguyên, cho các đôi Nam, Nữ minh họa các động tác múa đặc trưng của người dân Tây Nguyên nhẹ nhàng, uyển chuyển như lắc tay, vai, hông. Đương nhiên trang phục không thể khác là trang phục truyền thống của Tây Nguyên, Nam đóng khố, một mảnh vải vắt chéo vai. Nữ mặc áo váy dài tới gót chân, đeo gùi và như thế chúng ta sẽ tạo cho học sinh cảm giác đang chuẩn bị cho một buổi biểu diễn chứ không chỉ là việc học thuộc lời ca của một bài hát. Các em sẽ có dịp phát huy óc tưởng tượng từ hình ảnh này sang hình ảnh khác, từ sự hứng thú này sang sự hứng thú khác trong tiết học.

KẾT QUẢ THỰC HIỆN

- Học sinh sôi nổi, hăng say luyện tập.

- Hình thành cho học sinh những ký năng, kỹ thuật hát cơ bản lĩnh hội được từ bậc THCS.

- Tạo cơ sở cho học sinh áp dụng vào thực tế hàng ngày, hay khi rời ghế nhà trường các em đã có một phong cách thực thụ của người đã từng học âm nhạc.

 

 

Bài tin liên quan
Chính phủ điện tử
Tin đọc nhiều
Liên kết website
Thống kê truy cập
Hôm nay : 9
Hôm qua : 22
Tháng 07 : 98
Năm 2022 : 11.718